Van 24-uurszorg naar een vaste baan: zo lukt de overstap

Jouw huidige situatie: zelfstandige persoonlijke verzorging

24 uur per dag voor iemand klaarstaan, koken, verzorgen, luisteren, nachten doorwaken – 24-uurszorg behoort tot het meest waardevolle werk dat er in Oostenrijk bestaat. Tienduizenden zorgverleners, de meesten uit Slowakije en Roemenië, houden dit systeem draaiende. Zonder hen zouden veel ouderen niet thuis kunnen blijven wonen. Veel zorgverleners hebben in hun thuisland zelfs een opleiding tot verzorger of een diploma verpleegkunde afgerond – en werken in Oostenrijk toch onder hun opleidingsniveau.

Want juridisch gezien ben je in de 24-uurszorg bijna altijd zelfstandig: je hebt een bedrijfsvergunning voor persoonszorg, werkt in ploegendienst – meestal 14 dagen in het huishouden van de zorgbehoevende, daarna 14 dagen vrij – en factureert je honorarium. Afhankelijk van het bureau, de deelstaat en de zorgbehoefte blijft daar vaak zo’n 1.050 tot 1.400 euro netto per dienst van over. Dat klinkt op het eerste gezicht prima. Maar het zelfstandig ondernemerschap heeft ook een keerzijde:

• Je betaalt zelf de SVS-premies: ziektekosten-, ongevallen- en pensioenverzekering worden van je honorarium afgetrokken – en de premies worden ook in rekening gebracht in maanden waarin je minder werkt.
• Geen betaald verlof, geen ziekteverlof: als je ziek bent of een pauze nodig hebt, verdien je niets.
• Geen 13e en 14e maand: de in Oostenrijk gebruikelijke extra uitkeringen gelden niet voor zelfstandigen.
• Afhankelijkheid van bureaus: veel bureaus vragen doorlopende bemiddelingskosten en hebben inspraak in bij welk gezin je terechtkomt en onder welke voorwaarden.

Dit werk verdient respect – en jij verdient een eerlijk antwoord op de vraag: moet dit voor altijd zo blijven? Het goede nieuws: nee. Oostenrijk is dringend op zoek naar zorgpersoneel, en er zijn duidelijke wegen van zelfstandige zorgverlening naar een vaste aanstelling.

Wat een vaste aanstelling je biedt

Als verzorgende in loondienst – bijvoorbeeld in een verzorgingstehuis, bij een mobiele dienst of in een ziekenhuis – word je niet langer als ondernemer beschouwd, maar als werknemer. Daarmee gelden automatisch de regels van een collectieve arbeidsovereenkomst: in de sociale sector is dat meestal de SWÖ-collectieve arbeidsovereenkomst, bij kerkelijke instellingen de collectieve arbeidsovereenkomsten van Caritas of Diakonie. Concreet betekent dit:

• 13e en 14e maandsalaris: vakantie- en kerstgeld komen bovenop het jaarsalaris.
• Betaald verlof: minimaal vijf weken per jaar – en je blijft je salaris ontvangen.
• Ziekteverlof met dekking: als werknemer ben je verzekerd via de regionale ziektekostenverzekering (ÖGK), je werkgever betaalt mee aan de premies en bij ziekte blijf je je salaris ontvangen.
• Planbare diensten: dienstroosters in plaats van 14 dagen onafgebroken dienst. Je woont in je eigen woning en hebt na je werk vrije tijd.
• Pensioenopbouw: je werkgever stort pensioenpremies in – belangrijk voor later.

En het salaris? Volgens de SWÖ-collectieve arbeidsovereenkomst ligt het startsalaris voor een zorgassistent in 2026 tussen de 2.600 en 2.800 euro bruto per maand, inclusief zorgtoeslag – daar komen nog toeslagen bij voor nacht-, weekend- en feestdagendiensten. Een thuiszorgmedewerker begint, afhankelijk van de instelling, meestal tussen ongeveer 1.900 en 2.100 euro bruto, eveneens plus toeslagen en speciale uitkeringen. Naarmate je meer dienstjaren opbouwt, stijgt het salaris automatisch naar hogere schalen. De exacte bedragen verschillen per cao, deelstaat en indeling – betrouwbare cijfers vind je in de actuele salaristabellen van je werkgever en bij de Kamer van Arbeid.

Belangrijk voor een eerlijke vergelijking: bruto is niet hetzelfde als netto. Maar dankzij de speciale uitkeringen, de meebetaalde sociale verzekering, de betaalde vakantie en de pensioenopbouw is een zorgmedewerker in loondienst op jaarbasis bijna altijd aanzienlijk beter af dan een zelfstandige zorgverlener met een vergelijkbaar maandelijks inkomen.

Ook het aanbod aan banen is groot: verzorgingstehuizen en seniorenwoningen, mobiele diensten (thuiszorg), ziekenhuizen, dagcentra en begeleid wonen zijn voortdurend op zoek naar personeel – zowel in de steden als op het platteland. Dat geeft je iets wat je als zelfstandige zorgverlener nauwelijks hebt: onderhandelingsruimte. Je kunt zelf kiezen waar je werkt, of je fulltime of parttime wilt werken en of je de voorkeur geeft aan dag- of nachtdiensten.

Drie wegen naar een vaste baan

Welke weg voor jou geschikt is, hangt vooral af van de vraag of je al een zorgopleiding uit je thuisland hebt afgerond.

Manier 1: Je bestaande opleiding laten erkennen

Veel zorgverleners uit Slowakije en Roemenië hebben in hun thuisland een opleiding tot zorgverlener of een studie verpleegkunde afgerond. Deze kwalificatie hoef je niet weg te gooien: via erkenning (bij EU-diploma’s) of nostrificatie (bij diploma’s uit derde landen) wordt gecontroleerd of je opleiding overeenkomt met de Oostenrijkse. Als er bepaalde onderdelen ontbreken, kun je die vaak inhalen met aanvullende examens of een stage – je begint dus niet helemaal vanaf nul. Hoe de procedure stap voor stap verloopt, welke documenten je nodig hebt en wie hiervoor verantwoordelijk is, wordt uitgelegd in onze gids over de erkenning van buitenlandse diploma’s.

Mogelijkheid 2: De opleiding tot verpleegassistent in Oostenrijk volgen

Heb je geen opleiding in de zorg – of zou de erkenning te omslachtig zijn – dan kun je de opleiding tot zorgassistent direct in Oostenrijk volgen. Deze duurt fulltime ongeveer een jaar en wordt aangeboden door zorgscholen en onderwijsinstellingen in heel Oostenrijk. Het beste hieraan is: je hoeft deze periode niet zonder inkomen door te komen. De zorgbeurs van het AMS ondersteunt omscholingen naar zorgberoepen met minimaal 55,01 euro per dag – dat is ongeveer 1.650 euro per maand (stand 2026). Tijdens de beurs ben je verzekerd tegen ziekte, ongevallen en pensioen. Of je aan de voorwaarden voldoet, kun je tijdens een adviesgesprek bij het AMS nagaan. Details vind je ook op oesterreich.gv.at.

Mogelijkheid 3: Thuiszorgmedewerker als snellere instap

De kortste weg naar een baan is de opleiding tot thuiszorgmedewerker: deze omvat ongeveer 200 uur theorie en 200 uur stage en duurt in voltijd slechts ongeveer drieënhalve tot vier maanden. Als thuiszorgmedewerker ondersteun je mensen thuis bij het huishouden en de basisverzorging – taken die je uit de 24-uurszorg maar al te goed kent. Het AMS geeft een overzicht van aanbieders en het verloop van de opleiding. Velen gebruiken de thuiszorg als tussenstap: eerst snel aan de slag, daarna naast het werk een vervolgopleiding tot zorgassistent volgen. En als je liever helemaal zonder zorg wilt werken: ook banen als huishoudelijke hulp zijn in Oostenrijk erg in trek.

Register voor beroepen in de gezondheidszorg: registratie is verplicht

Voordat je in Oostenrijk in een zorgberoep mag werken – als zorgassistent, gespecialiseerd zorgassistent of gediplomeerd verpleegkundige – moet je je laten inschrijven in het register voor gezondheidsberoepen. Dit is geen formaliteit die je kunt uitstellen: zonder registratie geen beroepsbevoegdheid, zonder beroepsbevoegdheid geen arbeidsovereenkomst.

Er zijn twee registratie-instanties: voor zorgassistenten en gespecialiseerde zorgassistenten, evenals voor alle in loondienst werkende zorgverleners, is de Arbeiterkammer bevoegd. Gesundheit Österreich GmbH registreert onder andere afgestudeerden van hogescholen en personen die voornamelijk zelfstandig werken. Voor de registratie heb je je kwalificatiebewijs nodig (bij buitenlandse diploma’s het erkenningsbesluit), een identiteitsbewijs en, afhankelijk van het beroep, aanvullende documenten. Na de inschrijving ontvang je een beroepskaart; de registratie is vijf jaar geldig en wordt daarna verlengd.

Het register biedt je ook bescherming: het maakt je kwalificatie officieel zichtbaar. Werkgevers kunnen controleren of je bevoegd bent om het beroep uit te oefenen – en jij kunt aantonen dat je een erkende verpleegkundige bent en niet langer ‘alleen maar’ een zorgverlener. Voor velen die jarenlang onder hun opleidingsniveau hebben gewerkt, is juist deze inschrijving een belangrijk moment.

Praktische tip: dien de aanvraag in zodra je erkenningsprocedure is afgerond of je je Oostenrijkse diploma in handen hebt – dan kun je naadloos aan de slag.

Duits als sleutel

Welke van de drie wegen je ook kiest – aan één ding kun je niet omheen: Duits. Voor de hogere zorg (gediplomeerde gezondheids- en verpleegkunde) eisen de autoriteiten doorgaans niveau B2, voor zorgassistentie meestal B1 tot B2. En ook daar waar geen certificaat verplicht is, is je Duits bepalend voor sollicitatiegesprekken, het succes van je opleiding en het dagelijkse leven in het team. Welke examens meetellen en hoe je ze haalt, lees je in onze gids over Duits B2 voor zorgverleners.

Jouw grote voordeel als zorgverlener: je bevindt je al midden in de taal. Je spreekt dagelijks met de zorgontvanger, met familieleden, met artsen en apothekers. Wat je voor je opleiding en erkenning meestal nog mist, is het vakjargon – zorgdocumentatie, ziektebeelden, formuleringen voor de overdracht. Juist dat leer je het snelst met echte vakteksten in plaats van met dialogen uit leerboeken.

Integreer het leren van de taal vanaf het begin in je co-schapsritme: korte dagelijkse sessies tijdens het werk, geconcentreerde leerblokken of een cursus in de vrije weken. Zo bereik je je streefniveau parallel aan de erkenningsprocedure – en verlies je geen tijd.

Je 12-maandenplan

De verandering lijkt groot, maar bestaat uit veel kleine stapjes. Zo zou je jaar eruit kunnen zien:

1. Maand 1–2: Advies inwinnen. Maak een afspraak bij een adviescentrum voor erkenning (AST – aanspreekpunt voor personen met in het buitenland behaalde kwalificaties) of bij het AMS. Daar kom je gratis te weten welke weg bij jouw situatie past en welke steunmaatregelen er zijn.
2. Maand 1–3: Verzamel documenten uit je thuisland. Diploma’s, getuigschriften, opleidingsbewijzen met lesroosters, geboorteakte – bij voorkeur meteen met een beëdigde vertaling. Gebruik je vrije weken om zaken bij de instanties in Slowakije of Roemenië te regelen.
3. Vanaf maand 1, doorlopend: je Duits systematisch verbeteren. Leer elke dag – in kleine eenheden, thuis met een cursus of leerblokken. Schrijf je vroeg in voor een examen op het door jou beoogde niveau; een vaste datum motiveert.
4. Maand 4–6: Een aanvraag indienen. Dien de aanvraag voor erkenning in bij de bevoegde instantie – of schrijf je in voor de opleiding tot zorgassistent of thuiszorgmedewerker en vraag tijdig de zorgbeurs aan bij het AMS.
5. Maand 6–10: Voldoe aan de voorwaarden. Leg aanvullende examens of stages af, indien de instantie dit voorschrijft, en leg je Duits-examen af.
6. Maand 9–12: Solliciteer parallel. Wacht niet op de laatste beslissing: neem al eerder contact op met verzorgingstehuizen en mobiele diensten in de regio van je keuze. Veel instellingen reserveren vacatures voor mensen wier procedure bijna is afgerond – en jouw jaren in de 24-uurszorg zijn een sterk argument.
7. Tot slot: registreer je en ga aan de slag. Zodra je de uitslag of je diploma hebt ontvangen, vraag je de inschrijving in het register voor beroepen in de gezondheidszorg aan – en onderteken je je eerste arbeidsovereenkomst.

Niet elke procedure is binnen twaalf maanden afgerond – sommige duren langer, andere gaan sneller. Het is van cruciaal belang dat je de stappen parallel aanpakt in plaats van achter elkaar: Duits leren, documenten verzamelen en werken sluiten elkaar niet uit. En tot de overstap verdien je gewoon door in de zorg. Dit artikel vervangt overigens geen juridisch advies – bindende informatie over jouw procedure krijg je van de bevoegde instanties, het ministerie van Sociale Zaken en de Arbeiderskamer.

Veelgestelde vragen

Lees verder in de gids: Duits B2 voor zorgverleners · Een buitenlands diploma laten erkennen · Banen als huishoudelijke hulp in Wenen